Monday, September 8, 2014

Dialogue


                                                                                                  Төсөөллөө төгс буулгавал мөрөөдлөө 
                                                                                                     биелүүлсэнтэй юуны ялгаа байхав...


Picasso giin zurag-nuud yundaa tiim aldartai bdg iin bi lav Guernica-g ni haraad ene zerg in durslel zurch-maar sanagd-dag bi esvel dutuu unelj bn uu ?

ЦАГ ҮЕ... ШИНЭ САНАА, АНХДАГЧ, НЭР ХҮНД ГЭЭД ОЛОН НӨЛӨӨЛӨХ БАЙХ

Erembel-vel anh ehen-d shine sanaa yu ner hund ?

МИНИЙ БОДЛООР, АНХДАГЧ ШИНЭ САНАА ГАРГАЖ ХҮМҮҮСТ ТАНИГДАНА ГЭДЭГ НЭР ХҮНД АВЧИРНА ГЭЖ ОЙЛГОЖ БАЙНА

Ungursun hoino ni (amid ahui uyed ni zurag ni zaragddaggui) tanigddag neg tiim tohioldol baidag ene zaaval tuluh ytsoi une tsene uu ? esvel huvi tohiol uu ? er ni yunii tuluu zurag zurdag yum we?

МИНИЙ ХУВЬД ӨӨРИЙНХӨӨ ДУРТАЙ ХҮССЭН ЗУРГАА ЗУРАХ ХАМГИЙН АЗ ЖАРГАЛТАЙ ТЭР ЗУРГИЙН ТАЛБАР ДЭЭР ЯЛАГДАЖ ЯЛАХ НЬ НАДАД ЖАРГАЛТАЙ БАЙДАГ ХЭН НЭГНИЙ ЗАХИАЛГА ХИЙХ БИ ДУРГҮЙ .....ЭНЭ МИНИЙ БОДОЛ ШҮҮ..... НЭГ ҮГЭЭР БИ ХУДАЛДААНЫ ЗУРАГ ЗУРАХ ДУРГҮЙ... ЗУРДАГ Ч ЗУРААД ДУУССАНЫ ДАРАА МИНИЙ ХАМАГ ЭРЧ ХҮЧИЙГ СОРЧИХ ШИГ БОЛДОГ.... 

Zurg iin talbar deer bas ylagdana gej baih uu tugs bus yum bol ustgatsan deer bish uu ?

НЭГ ЗУРАГ ЗУРААД САНАСАН САНАА ӨНГӨ ЗОХИЦОЛОО ГАРГАЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙНА ГЭДГЭЭ МЭДРЭХ НЬ ЯЛАГДАЖ БАЙНА ГЭЖ ОЙЛГОЖ БОЛНО БАЙХ.... ӨӨРИЙН ХҮССЭНЭЭР ДУУСГАЖ ЧАДВАЛ ЯЛААД САЙХАН Ш ДЭЭ

Neg zurag zurhad barag 5000-n ungu-nii shiidel gargadag baih (ungu-nii shiidver) tegvel barag ylah bolomjgui yum bna ? hhe

ХЭ.... ЗАРИМДАА ... МАШ АМАРХАН ... ЗАРИМДАА.. ЗУРААД ЗУРААД БОЛОХГҮЙ....... БУХИМДААД ОРХИХ ҮЕ Ч БАЙНАА.. ТЭГЖ БАЙГААД НЭГ БАРЬЖ АВААД ТЭР ДООР НЬ ДУУСГАЧИХ... ГЭХДЭЭ ДУУСНА ГЭЖ ХОВОР БАЙХ......

Sunday, November 10, 2013

Hiimori iin San:


Gaihamshigt adistad iin shid buteel iig hur med hairlan zohiogch
Lama, Ydam, Chuhag deed gurav
Baatar, Daginas, Shashinii sahius iin chuulgad
Yguzer minii hiimor iig deesh degjeegtun
Ali nii huch eer har iin omg iig darah buguud
Tsagaan zugiig delgeruulen
Sanasan hereg setgechlen buteeh hiyur iig orchlong iin uzeert manduulsnaar
Yguzer minii hiimor iig deesh degjeegtun
Gardi adil halin niseh hiimor iig deesh degjeegtun
Eldev ariusgah ed iig shataasnii utaan uuls iig burhuulen
Hiimor iin dartsag iig uul iin oroid manduusnaar
Ahuin uyes iin hiimori doroitoh gem iig arilgaad
Sumber uul iin orgil adil hiimor iig deesh degjeegtun
Hiimori degjeesnii shuten barildlaga-d shuteed
Yvah, suuh, ywdal mur, ug uguuleh terguuten
Yuun uildsen mur-d odoh iin gegeen gerleer
Setgel iin lyahuan hongortsog mushuuh boltugai
Bar, arslan, gardi, luu duruv nuhurluud
Hiimor iin buynii bilge tansag bolsnoor
Bidn iig udur shunu buhend avran zohioh buguud
Ul zohildoh daisn ii aimg iig tovrogloh iin uils iig zohio
Ene met hiimori degjeesnii asar tsagaan buyn-d shuteed
Minii ami, biye, erkh huchin,
Buyn hishig, shine iin saran met arvi-daad
Tus amgalan giin tsog zalia-aar tsengeh iin ulzii hutg iig hairla
Ylanguya minii nas, buyn hiiged
Tsog uchral, hiimori arvan zugt delgeren
Nom hiiged erntunts iin hussen hereg buhen
Totgor ugui ays veen buteh iin uils iig zohiogtun.


  

Thursday, August 29, 2013

Insightful Quotes from Native Americans




Өчүүхэн чимээнд чихээ сортойлго
Өчүүхэн гэрлийг ч олж хар
Өчүүхэн үнэрийг
Бас өчүүхэн амтыг
Өчүүхэн юмыг мэдэрхийн тулд
Хурч мэдэрхүй болон анхаарал шаардлагатай
Өчүүхэн хөдөлгөөн, чичиргээн, зөн совин
Хүний сэтгэлийн өөрчлөлт
Юмс өчүүхэн байх тусмаа
Юмсийн мөн чанарын илрэл юм
Түүнийг мэдэр...

                         
                                                Америкийн индианы сургаалаас...

Tuesday, May 31, 2011

"Читрагода" жүжгийн зохиол

Читрагода гүнжийг эрэгтэй хүүхэд шиг хүмүүжүүлж, цэргийн эрдэмд сургажээ. Гүнж царай муутай болохоороо "Эрчүүдийн сэтгэлийг татах ямар ч арга зальгүй". Тэрвээр эрчүүдийн сэтгэлийг харцаараа бус харваагаараа татна. Нэг удаа тэрбээр эр хүний анчны хувцас өмсөж, буга хөөж явтал зам дээр нь зам дээр нь хөндлөн хэвтэж буй нэг эрэгтэй хүнтэй таарна. Читрагода түүнийг замаас зайлхыг тушаасан ч цаадах нь хөдөлсөнгүй. Гүнжийн уур хүрч, сумыхаа үзүүрээр хатгасанд мөнөөх эр галын дөл шиг өрвөсхийж босож ирсэнээ эрэгтэй хүний анчны хувцас өмссөн эмэгтэй хүн байхыг үзээд хүлцэнгүй инээнэ.

Эрийн зориг, нэр төр шулуун зангаа
Эгшин зуурт би мартаж орхив.
..................................
Элэг зүрхэн дэх бүсгүй хүнээ сэрэхэд
Эзэн минь мөн!гэж би сая ойлголоо!

Читрагода түүний хэн болохыг асууна.

Би аугаа их Кауровыхны удмын Аржуна байна гэж мөнөөх эр хариулна. Бүсгүй хачирхан гайхна. Тэр үеийн нэр хүндтэй хатагтай нарын зүүдлэн мөрөөддөг байсан аугаа их баатар эр өмнө нь зогсож байлаа. Тэрбээр сандрахдаа баатартай олигтойхон ч мэндэлж үл чадна. Баатар эр харцаараа ширэв татаад яваад өгнө.

Бүсгүй маргаау нь эрэгтэй хүний хувцасаа сольж, өнгөт хувцсаа өмсөж, үнэт чимэг зүүсгэлээ зүүгээд Аржунагийн эрэлд гарна. Гэтэл Аржуна сахил санваар хүртсэн болохоор эхнэр авч болохгүй, тэр байтугай бүсгүй хүнд хүрч болохгүйгээ учирлав. Урам хугарч, зүрхээ шархлуулсан Читрагода сумаа хуга татаж, хайрын бурхан Мадана-г урин дуудна. Мадана, өөрийн хатран зүтгэгч болон мөнхийн залуу насны бурхан Васантагийн хамт хүрэлцэн ирэв. Гүнж тэр хоёрт мөргөж: Намайг ердөө цорын ганцхан өдөр орчлонгийн сайхан хүүхнүүдийн охь манлай болгож хайрла, цаашдаа яавал яаг!-гэж мөргөн гуйв. Бурхад түүнд нэг өдрийн бус бүтэн жилийн гоо үзэсгэлэн хайрлана.
Читрагода нүд гялбам гоо бүсгүй боллоо. Түнийг ойн дуудах нууранд шумбаж байхыг харсан Аржуна түүнийг үзээд ухаангүй дурлана. Тэрбээр үлгэрлэх сахил санваараа ч ор тас мартана. Сэтгэлт хос хэдэн сарын турш амтанд хөлчүүрнэ. Гэхдээ л Читрагодагийн жаргал нэг л дутуу байлаа. Хайрласан хүнээ бусдын өхгөөр булааж тасандаа ичиж, өөрөө өрсөлдөгч болсондоо айж байлаа.
Миний газраас олсон царай зүс миний өрсөлдөгч байсныг ойлгов. Түүнийг өдөр бүр чимж, гоёж гоодож, хайртай хүн рүү нь илгээж, цаадах түүнийг хэрхэн энхрийлэн таалж буйг ажиглах гэдэг дуралмаар ажил биш байлаа. Ай бурхан минь билгээ буцааж ав! цагийн эрхээр цэцгийн улирал өнгөрч үр жимсний улирал эхлээд Аржуна биеийн цэнгэлд ядарч бүсгүйн чиний жинхэнэ чанарыг сэтгэлээс чинь олж мэдрэнэ. Яг энэ үед Охин минь энэ идэр залуугийн баяр цэнгэлд явж үз гэж бурхан түүнийг ятгана. Читрагода хуурамч гоо үзэсгэлэнгээ аваач гэж бурхадаас гуйна. Бурхад билгээ эргүүлэн авч, Читрагода урьдын хэвэндээ орж, Аржунагийн өмнө хэлж байна.

Би Читрагода байна,
Би бурхан биш бас
Духаа цоортол бөхөлзөн мөргөж
Дурыг чинь дагаж гэлдрэгч биш
Аюул осол, айдас түгшүүрийн цагт
Алд биед чинь түшиг больё
Амь нэхсэн бэрх тулаанд
Андгай тавьсан нөхөр чинь больё.

(энэ нь нууц точоон дээр гардаг Чингис-т нөхөр нь тангараг өргөдөг хэсэгтэй адилхан)

------------------------------------------------------------------------------------

Ухаалаг, сэргэлэн, нарийн мэдрэмжтэй хүүхэн бол өөрт нь дуралсан эр, түүний сэтгэлийн сайхан чанар.., мөр зэрэгцэн амьдрал туулах шаардлагад бус удаан үргэлжлэхгүй царай зүснийх сайханд, эд хөрөнгө-д нь болж дуралсныг ойлгоно. Ингээд өөрөө өөрөөсөө туслагч биш өрсөлдөгийг олно.

КРИШНА КРИПХЛАНИ-гийн номноос))

Thursday, April 7, 2011

"The Way of Walking Alone"



The Dokkodo(The Way of Walking Alone) was a short teaching written by who was famous samurai, philosopher, writer, sumi-e artist Miyamoto Musashi interestingly a week before when he died .it was dedicated to his beloved disciple, Terao Magonojo. who took them deeply to heart.

1. Accept everything just the way it is.
2. Do not seek pleasure for its own sake.
3. Do not, under any circumstances, depend on a partial feeling.
4. Think lightly of yourself and deeply of the world.
5. Be detached from desire your whole life long.
6. Do not regret what you have done.
7. Never be jealous.
8. Never let yourself be saddened by a separation.
9. Resentment and complaint are appropriate neither for oneself nor others.
10. Do not let yourself be guided by the feeling of lust or love.
11. In all things have no preferences.
12. Be indifferent to where you live.
13. Do not pursue the taste of good food.
14. Do not hold on to possessions you no longer need.
15. Do not act following customary beliefs.
16. Do not collect weapons or practice with weapons beyond what is useful.
17. Do not fear death.
18. Do not seek to possess either goods or fiefs for your old age.
19. Respect Buddha and the gods without counting on their help.[1]
20. You may abandon your own body but you must preserve your honour.
21. Never stray from the Way.

Only Leon Can Be Alone!!!

Thursday, December 9, 2010

The Vedic Interpretion of Soyombo





Би энэхүү нийтлэлийн өмнө Дааш профессорыг дурьдах ёстой.
Энэ хүн бол 2006 оны намар МУИС-ийн Буддын судлал санскрит хэлний танхим-д зочин профессор-оор уригдан ирж байсан юм. Их далайцтай өргөн мэдлэгтэй монголд элэгтэй, дотно хүн байсан юм. МУИС-ийн дугуй танхим-д 2006 хавар Веда-ийн гүн ухаан ба Соёмбо-ийн сэдэв-т лекцээ Монголын төлөөлөл бүхий холбогдох профессор багш нарт, оюутнуудад, буддын шашны лам нарт тавьсан юм. Харамсалтай нь лекц нь дэндүү гүн, өөрийн хиндү итгэл бишрэлтэй нь холбогдоод оюун ухаан, соёлийн ялгаа хэлний бэрхшээлээс ихэнх нь ойлгогдоогүй үлдэж билээ. Миний биеэ 2007 оны зун Саугарын их сургуулийн оюутны камп дэхь гэрт нь очиход монголын Соёмбо -ийн дүрст янтра, туг байгааг хараад их л дотно санагдаж билээ. Өөрийнх нь залбирал киртан аа хийдэг бяцхан өрөөг нь харахад энэ яах аргагүй уламжлалт хиндү шүтлэгтэн нь харагдаж байж билээ. Тийм мөртлөө монголын эртний соёл антропологтай, өөрийн гүн ухаан үзлээ холбож логиктой дэс дараатай нь ярьдагсан сонин байдаг байв. Сүүлд намайг 2009 онд Монголд ирсэний дараа нарийн бичиг нь и-мэйл-ээр Achyutananda Dash багшийг нас барсаныг дуулгасан юм. Би их харамсаж билээ. Өөрийн лекцээ уншиж байхдаа сэтгэл хөдлөл нь бадраад ирдэг нь дууных нь өнгөнөөс мэдрэддэг тийм л хүн байсан юм. Би энэ нийтлэлийг түүний эрдэмийн ажлын зарим хэсгээс нь орчуулан бичсэн болно.

Соёмбо бол (хэрвээ бурхан гэж байдаг бол миний хувьд) Бурханы дээд бодгалийн огторгуйн дүр Vishvarupa-ийн билэгдэл илэрийлэл юм.

Соёмбо нь санскрит хэлний Svayam+bhu гэх хэл зүйн хоёр элемент үгнээс гаралтай үг бөгөөд:
Svayam нь Өөрөө, bhu нь байх, орших, болсон, гарч ирэх, бий болсон, болох, амьдрах утгатай хөрвүүлбэл Өөрөө оршсон, Өөрөө бий болсон, Өөрөө илэрч тодорсон, Өөрөө гарч ирсэн мөн өөрөөр биеэ даасан, юунаас үл хамаарах, хараат бус гэсэн утгатай.

Сонирхолтой нь Гаутама будда-г Шакья-Муни, Татхагата Кришна-г Говинда, Хршикэша гэж нэрэлдэгтэй адилхан Соёмбо буюу Svayam+bhu -үг нь Брахман, Шива, Вишну, Будда, Ади Будда, Кала, Кама-Дева, Вьясадева, Жайн-ийн системийн гуравдахь Хар Вьясадева- тай адил утгаар хэрэглэгддэг байна.

Өндөр гэгээн Занабазар домогт өгүүлсэнээр дотоод туршилгаар бясалгалын явцдаа огторгуйд үзсэн билэгдэл дүрсээ санскритаар соёмбо буюу Svayam+bhu гэж нэрэлсэнээр хожмоо Монгол үндэсний төрийн далбаанд сүлд болсон юм.

Веда-д энэ нэр томьёо анх Яджур-веда-д гардаг.
мантра нь:
“Kavir manish paribhuh svayam-bhur yathatathyato` rthan vyadadhac chasvatibhyah samabhyah”

Оо бүхнийг чадагч тэр вээр бүхнийг үзэгч, бүхэнд нэвчигч хаа сайгүй оршигч Өөрөө тунхаглагдсан, өөрөө оршсон, ухаантан риши нарын бишрэгдэгч бүхнийг ивээн тэтгэгч цаг хугацааний захирагч гэжээ.

Энд Svayam+bhu нь өөрөө оршсон, тунхагласан утгаар Prajapati бүтээгч бурханыг илэрийлсэн утгаар гардаг байна.

Соёмбо нь хэлзүйн утгаас гадна дүрслэл нь Вед-ийн философи, цэцэн мэргэи ухаантай нягт холбоотой юм. Соёмбо –ийн дүрслэл нь урлагийн болон сүнсний дотоод туршилгын, тэгш хэмийн гайхалтай ухагдхууныг хангасан байдаг байна.

Соёмбо-ийн дүрслэлийг Вед-ийн утга зохиолд дүрслэн бичсэн байдаг.

Мундака-упанишад -д Бурханы дээд бодгалийн огторгуйн дүрийг дүрслэхдээ доорх хэлбэрээр бичсэн.

“Agnir murdha caksusi candra-suryau
Disah srotre8 vag virtas vedah/
Vayuh paruno, hrdayam visvam asya
Padbhyam prithivi hy esa sarvabhutan taratma//”

(Mundaka-Upanisad 2.1.4)

Оо Гал бол түүний тэргүүн мэт Нар болон Сар түүний нүд мэт, дөрөвний нэг хэсэг нь түүний чих мэт, Веда-үүд түүний өгүүлэхүүн хэл мэт, Агаар түүний prana (амьдрал-ийн эрчим) мэт, орчлон ертөнц түүний зүрх мэт, газар дэлхий түүний хөл мэт гэжээ.

Энэ нь шууд Соёмбо-ийн дүрслэлийг зураглан бичсэн . Ачюутанада даш багшийн үзэлээр /Шримад Бхагавад Гитагийн арван нэгдүгээр бүлэг дээр өгүүлэгчлэн Кришна эзэн вишнү өөрийн Visvarupa огторгуйн дүрийн илрэл тодролоо агуу харваач Аржунаг-ийн өмнө дэлгэн, илчлэн харуулсан байдаг.

Мундака-упанишад-д бичсэн Соёмбо-ийн Сар нарны доор дүрслэгдсэн гурван өнцөгт гипотенуза нь дурьдагдсан triya буюу гурван веда Риг-Веда, Яджур Веда, Сама Веда болно.

Соёмбо-ийн хэлбэрт дүрслэгдсэн буруун зүүн талд байрласан босоо шугам зүг заасан дөрвөн disa болон дөрвөн vidisa буюу хоёр чих.

Соёмбо-ийн хэлбэрт дүрслэгдсэн хоёр жижиг хэвтээ шугам нь Бурханы дээд бодгалийн prana үндсэн эрчим, веда-ийн мэдлэг ойлголтонд таван төрлийн prana байдаг. Гэхдээ kausitaki Upanishad өгүүлсэнчлэн үндсэн хоёр эрчим дурьдсан ayuh буюу амьдралын нөгөө нь prjna буюу ухамсарын эрчим байдаг нь бидний гүн гүнзгий нэг амьсгал нь ухамсарыг тэлж мөн амьдралыг тэтгэж байдаг.

Ухамсар нь амьдралгүй, амьдрал оршихуй нь ухамсаргүй эс орших билээ гэж байдаг.

Соёмбо-ийн төвд хоёр загас буюу хоёр шувуу Бурханы дээд бодгалийн зүрх- hrdayam дүрслэгдсэн байдаг.

Матра-д Веда-ийн риши-ийн дотоод туршилгаар Visvam буюу бүхий л орчлон хоёрхон төлөвт-д байдаг. Нэг нь pinda буюу чхэн микро космос загвар хэлбэрээр ба хоёрдахь нь brahamanda буюу агуу макро космос төлөв-д.

Веда упанишад хоёр найз шувууны тухай дүрсэлсэн байдаг бөгөөд хоёулаа нэг бүхэл модон дээр суун нэг нь модний жимснээс идэн мэдрэхүйн тусламжтайгаар ташаан цэнгэж байхад нөгөө харин идэхгүй зөвхөн ажиглаж байдаг. Энд жимс идэх шувуугаар биеэ даасан сүнсийг төлөөлүүлсэн байдаг ба учир нь үйлс буюу үйлийн үр дүнг болгоогч Karma-phala-bhota, хоёрдахь харин үл идэгч ажиглагч шувуугаар бурхалаг дээд сүнсийг төлөөлүүлсэн байдаг.

Эцэст нь хоёр шувуу буюу хоёр загасны доор дүрслэгдсэн доод гурван өнцөгт дүрслэлд мантра-д pada буюу хөл түүнээс гадна гэр, орон, газар дэлхий утгаар авч үздэг.

Энэ нь Чхандогья упанишад –д trivrt karana буюу амьдралын эх булаг газар дэлхийн үүсэл хувьсалыг tejas, apas, болон anna гэх гурван ихэр төлөвөөр дурьдсан байдаг. Эхэнд Sat буюу дээд үнэн байсан тэрвээр tejas буюу бүхий л эрчимийг үүсгэсэн тэгээд эрчим нь apas буюу усыг үүсгэсэн тэгээд ус нь anna буюу хоол амьдралыг үүсгэсэн гэж бичжээ.

Ачюутанада даш профессор Соёмбо-ийн дүрслэлийн тайлбар аа Шримад Бхагавад Гитагийн наймдугаар бүлгийн (3,4)-д гардагчлан адхьятма буюу биеэ даасан би, адхибхута буюу материаллаг илрэл , адхидайва буюу бурханы орчлонгийн дүр гэх гурван төвшинд тус бүрд нь тайлбарласан байдаг. Би зөвхөн эхний хэсгээс нь орчуулан бичсэн болно,